Verslag over flora en fauna door Herman Dierickx en Anneke Arts

Naast het volgende verslag van Rocca di Sotto zelf en de nabije omgeving, kan natuurexploratie kan ook op het terras van Rocca Di Sotto gebeuren J

Tijdens een ontspanningsmoment mogen we het af- en aanvliegen van een behangersbij bestuderen. Nadat het beestje een mooi ovaal stukje blad heeft gesneden uit een balkonplant (wat gaat dat snel!), haast het zich naar het bloempotje met een zuiders plantje op ons tafeltje. Daar baant het zich een weg in het gemaakte gangetje om er nestkamertjes te fabriceren met de blaadjes. Daags nadien mogen we op de bloempot ook een kegelbij ontdekken, de parasiet. Dat Willeke tijdens haar dagelijkse ronde het plantje water geeft, blijkt geen enkele invloed te hebben…

Rocca Di Sotto

14/6: kennismaking met terrein Rocca di Sotto

20/6: 16-18 u

Domein Willeke en Jan:

Het tien ha grote domein van de Rocca di Sotto toont een zeer mooi beeld van de noordelijke valleiflank (zuidelijk geëxposeerd) van een oost-west georiënteerd en matig geëurtrofieerd bergbeekje dat in hoogzomer droog valt. De bodem is boven tot onder kalkrijk en bevat goed ontwikkelde leefgemeenschappen met een enorme verscheidenheid aan soorten.
De bodem bevat een vrij grote leemfractie die verantwoordelijk is voor grootschalige grondverschuivingen in de regio (ook op het terrein van rocca di sotto) Het is merkwaardig om zien hoe de aanwezige vegetatie (inclusief bomen) over een breedte van een twintigtal meter naar beneden schuift en zich opstapelt in een onderste vlak perceel.
De totale lengte van dit fenomeen in de rocca di soto bedraagt ongeveer 100 m. Voor alle duidelijkheid: het gaat hier dus duidelijk niet om kale onbegroeide valleiflanken, maar over weelderig begroeide hellingen met zowel een rijke kruidenvegetatie als de aanwezigheid van struiken en bomen.

Een korte typering van de flank kun je als volgt zien:

- vanaf de kam (hoofdbaan roccafinadamo) tot aan het huis (200 m) is de bodem eerder stenig met grove kalkstenen en een kleine fractie aan leem, behalve op enkele genivelleerde plateautjes waar moestuinen regelmatig worden onderhouden.

- op het onderste gedeelte van dit hellingtransect groeien al sinds vele jaren olijfbomen. De leemfractie vermeerdert, maar het stenige aspect blijft overheersen.

- vanaf het huis tot de bergbeek neemt leem de bovenhand en vergruizen de kalkbrokken tot steeds kleiner concreties. Dit levert enigszins mesotrofe, zeer gevarieerde en gezoneerde vegetaties op.

Op de gaafste (niet geaccidenteerde) hellinggedeelten is de vegetatie enigzins homogeen, maar bij nader inzicht toch zeer gevarieerd qua plantensamenstelling. Dit graslandtype wordt al een tiental jaar één keer per jaar gemaaid (juli?) en afgevoerd. Gezien de hoge productie hebben we Jan aangeraden twee keer per jaar te maaien.
Op de meer geaccidenteerde hellinggedeelten groeit een weelderige struik- en bomenvegetatie die aansluit op de begroeiing van de beek.
Vanaf 2011 wil Jan een wandelnetwerk regelmatig maaien met paden ter breedte van een tweetal meter die op twee punten in verbinding staan met de beek en gemakkelijk vanaf het huis te bereiken zullen zijn.
Het kampeergedeelte van de site bevindt zich onder de olijfbomen. Het gaat over magere graslanden die ook één keer per jaar gemaaid worden op de plaatsen waar geen tenten geplaatst worden. De olijvenoogst wordt ter plaatse verwerkt tot bio-olijfolie en verkocht aan de gasten.
Het aantal vogelsoorten in olijfgaardbiotoop was relatief beperkt, en bestond o.m. uit volgende soorten: gaai (nogal wat), zomertortel (1 koppel), witte kwik, kool- en pimpelmees. Af en toe zeilden kraaien en houtduiven over, en één maal een slangenarend (waarschijnlijk)

Tussen olijfgaard en huis krioelde het van de hagedissen, en vlogen volgende vlindersoorten over en weer:

- bruin zandoogje (zeer veel), dambordje (heel wat), verschillende dikkopjes, koniginnepage , hooibestje (enkele)…zie lijst.

Op de graslanden tussen huis en beek was er een weelde aan insecten en planten die profiteerden van het uitgesproken microklimaat.

glanshaver

gestreepte witbol

kropaar

gevinde kortsteel

rolklaver (sp)

hopklaver

rode klaver

bergklaver

citroengele honingklaver

witte klaver

glad walstro

vijfvingerkruid

liggend stalkruid

akkerdistel

lathyrus (sp)

esparcette

berenklauw

bitterkruid

gele morgenster

herfsttijloos

pijpbloem

grote ratelaar

muggenorchis

berglook

bosrank

spaanse brem

braam (sp)

zomereik

zwarte els

poelruit

peen

populier (sp)

wilg (sp)

Misschien komt er op termijn een begrazingsprojectje waarbij de graslanden onder de olijfbomen zouden worden begraasd door schapen en/of ezels. Een gesloten bedrijfssysteem zou hiervoor het meest aangewezen zijn, samen met een extensieve bezetting van het aantal dieren (max. 3/ha/jaar). Belangrijk daarbij is dat het gekozen beheertype wordt afgestemd op de aanwezige vegetatie waarvan nu een nog te onduidelijk beeld bestaat. Eens de begrazing hierop afgestemd is zou best worden gekozen voor een consequent volgehouden beheer. Als de graslanden tussen huis en beek dan een consequent maaibeheer over zich heen krijgen is meteen gezorgd voor een maximale diversificatie op een terrein van minder dan 10 ha. Dit lijkt voor de biodiversiteit de meest interessante uitgangspositie en geeft een redelijke garantie op de instandhouding van soorten op lange termijn.

De zone rond het huis is smaakvol en gevarieerd ingericht, en bestaat uit volgende componenten: stemmige en gevarieerde bloemenborders, een gevarieerde afdeklaag met verschillende steensoorten, een houten omheining, lage en wat hogere struiken (kerrie, vlinderstruik, oleander en vele gecultiveerde bloemsoorten). Aan de rand staan nog enkele bomen: eucalyptus (2), notelaar (1) en een tiental ‘krieken’. Net over het terrasplateau ligt een combinatie van moes- en sier- en kruidentuin, kippenloop (grasland), en enkele hooipercelen. Dit, in combinatie met de olijven en de hooilanden op de valleihelling, geeft een zeer gevarieerd geheel met in elk deelgebied zijn specifieke soorten, zowel planten als dieren.

dagvlinders

klein koolwitje	Pieris rapae
groot koolwitje	Pieris brassicae
koninginnepage	Iphiclides podalirius
oranje luzernevllinder	Colias croceus

geel en/of zwartsprietdikkopje	Thymelicus sylvestris/lineola
dwergdikkopje	Thymelicus acteon
groot dikkopje	Ochlodes venata
-> hele groep zeer algemeen

kaasjeskruiddikkopje	Carcharodus alceae
groentje (1)	Callophrys rubi
bruine eikenpage	Satyrium ilicis
eikenpage	Neozephyrus quercus

dwergblauwtje	Cupido minimus
icarusblauwtje	Polyommatus icarus
(klaverblauwtje)	(Polyommatus semiargus)

(blauwe ijsvogelvlinder?)	Limenitis reducta
atalanta	Vanessa atalanta
distelvlinder	Vanessa cardui
dagpauwoog	Inachis io

tweekleurige parelmoervlinder	Melitaea didyma
knoopkruidparelmoervlinder	Melitaea phoebe
bosparelmoervlinder	Melitaea athalia

dambordje	Melanargia galathea galathea

bruin zandoogje (veel)	Maniola jurtina
(oranje zandoogje )(?? 2à3??)	(Pyronia tithonus???)
hooibeestje	Coenonympha pamphilus
tweekleurig hooibeestje	Coenonympha arcania
argusvlinder (min.3)	Lasiommata megera

Nachtvlinders

macrovlinders
mi-vlinder	Callistege mi
bruine daguil	Euclidia glyphica
varenuil	Callopistria juventina
panteruiltje	Emmelia trabealis
grijze grasuil	Mythimna pudorina
of kleine rietvink?	Simyra albovenosa
bruine prachtuil	Dysgonia algira
gewone worteluil	Agrotis exclamationis

geen nederlandse naam	Zygaena carniolica
sint-jansvlinder	Zygaena filipendulae
phegeavlinder	Amata phegea
dienares	Dysauxes ancilla

kleine beer	Phragmatobia fuliginosa
streepkokerbeertje	Eilema complana

hagedoornvlinder	Opisthograptis luteolata
v-dwergspanner	Chloroclystis v-ata

pepper-orvlinder	Tethea ocularis
vals witje	Siona lineata

microvlinders
bosrankvlinder	Thyris fenestrella
geen nederlandse naam	Hypsopygia costalis
‘bladroller’ (sp)	Pandemis (sp)
groene eikenbladroller	Tortrix viridana
geen nederlandse naam	Epiblema trimaculana

libellen

koperen beekjuffer	Calopteryx haemorrhoidalis
bosbeekjuffer	Calopteryx virgo
weidebeekjuffer	Calopteryx splendes
kleine tanglibel	Onychogomphus forcipatus
zuidelijke oeverlibel	Orthetrum brunneum

insecten varia

negertje	Omocestus rufipes
‘krekel douche’

‘kortschildkever’	Ocypus Olens ?? (22-32 mm)
mierenzakkever	Clytra quadripunctata
fraaie schijnbok	Oedemera nobilis
smalvleugelige bok	Stenopterus rufus
behaarde gouden tor	Tropinota hirta
of toch	Oxythyrea funesta?
bijenwolf	Trichodes alvearius
rode roofwants	Rhinocoris iracundus/erythropus
geen nederlandse naam	Mylabris polymorpha

langhoornbij
behangersbij	megachyle vespertinus ?
grote kegelbij
urntjeswesp (sp)

gewone wolzwever (parend)	Bombylius major
zweefvliegjes (parend)	Sphaerophoria scripta ?

regendaas (sp)

goudoogje	Chrysoperla carnea

tijgerspin man.	Argiope bruennichi
spin doodt (grote aard?)hommel

schijnlibel	Libelloides coccajus

Valle d’Angri

15/6: weg naar boven (niet langs riviertje) + weitje picknickplaats

17/6: over bruggetje (iets verder dan picknickplaats) , parallel met riviertje

25°

zon/bewolkt

ZW-wind

hoogte: 500/600 m

17/6:

- Over bruggetje parallel met kraakhelder en ijskoud water met daarin ontelbare kokerjuffers (foto) van dezelfde soort.
- Riviertje op beide oevers stevig begroeid met allerlei struik-en boomsoorten: wilg (sp), es, zwarte els, populier (sp), meidoorn, sleedoorn… maar bovenal kornoelje.
Hier en daar nog enkele struikjes kardinaalsmuts, nogal wat veldesdoorn, en ¹ rozensoorten + grauwe abeel
- De graslanden liggen vanaf de rivier richting de bergen over een breedte variërend over enkele honderden meters (beide oevers).
De lengte van het deel dat wij zagen liep minstens over 1 km (verderop niet geweest)
Het afstromend water vloeit via heel smalle beekjes naar de rivier maar passeert hier en daar een vlakke plek waar het stagneert.
Daar zijn de ware oases van vlinders en andere insecten. De graslanden zelf hebben een gevarieerde plantengroei al lijken ze in het seizoen
van ver gezien enigszins vergrast maar dat valt bij nader inzien goed mee.

dagvlinders

groot koolwitje		Pieris brassicae
groot geaderd witje		Aporia crataegi
klein koolwitje		Pieris rapae
klein geaderd witje		Pieris napi
oranjetip		Anthocharis cardamines
bruine eikepage		Satyrium ilicis
dwergblauwtje	10	Cupido minimus
staartblauwtje	2	Cupido argiades
klaverblauwtje	4/5	Polyommatus semiargus
wikkeblauwtje	veel	Polyommatus amandus
-> drinkend op tassen/huid
turkooisblauwtje		Polyommatus dorylas
bruin blauwtje		Aricia agestis
kleine weerschijnvlinder?		Apatura ilia
blauwe ijsvogelvlinder		Limenitis reducta
grote vos		Nymphalis polychloros
dagpauwoog	rups	Inachis io
tweekleurige parelmoervlinder	parend	Melitaea didyma
-> + rups
woudparelmoervlinder		Melitaea diamina
bosparelmoervlinder		Melitaea athalia
dambordje	veel	Melanargia galathea
hooibeestje	veel	Coenonympha pamphilus
tweekleurig hooibeestje		Coenonympha arcania
rotsvlinder	2	Lasiommata maera
bont zandoogje	2	Pararge aegeria
bruin zandoogje	veel	Maniola jurtina
bruin dikkopje		Erynnis tages
kalkgraslanddikkopje		Spialia sertorius

nachtvlinders

phegeavlinder		Amata phegea
sint-jansvlinder		Zygaena filipendulae
nachtpauwoog	rups	Saturnia pavonia
nachtpauwoog (kleine?)	rups
bruine daguil		Euclidia glyphica

insecten varia

blinde bij		Eristalis tenax
zwarte metselaar	10-tal	Megachile parietina
blauwzwarte houtbij	alg.	Xylocopa violacea
-> foeragerend op wikke
pyamawants		Graphasoma lineatum
schildpadwants (sp)		Cassida (sp)
vliegend hert	v	Lucanus cervus

varia

levenbarende hagedis(?)
hazelworm platgereden

Campo Imperatore

18/6

10-25° van top tot microbiotoopdalletje

bewolkt / zon

W-wind: stevig

1500 m (top skilift 2100 m)

Mist onderweg naar Campo Imperatore op bep. hoogte (tussen de bossen): zichtbaarheid zéér beperkt.

De Campo Imperatore is een 25km lange vlakte die opgaat in de Gran Sasso.

De hoogte is ± 1500 m. Op sommige plaatsen verschillende km’s breed en omgeven door ietwat lagere bergen.
De hele site wordt begraasd met schapen, koeien en paarden en vormt dus een imense, geaccidenteerde grasvlakte van enkele duizenden ha.
Er loopt 1 goed bereidbare weg in de langsrichting. Vanuit verschillende plaatsen vertrekken ettelijke wandelpaden, meestal richting Gran Sasso.

- veelvuldige plantengroei
- pure kalksteen
- volledig boomloos, kortgegraasd.

Op dit ogenblik waren alle dalletjes droog en dienden enkele kleinere poelen als veedrinkputten.
Zoals gewoonlijk is de echte bergflora uitbundig en meestal in gedrongen groeivorm. Het soortenpalet is overweldigend.
Misschien is er een lichte dominantie van vlinderbloemigen en zijn de kruisbloemigen ondervertegenwoordigd.
Overheersende kleuren zijn wit/geel/paars, meestal groepsgewijs verspreid over de groeiplaatsen.
In de dalletjes komen hier en daar beschutte plekjes voor die ideale insectenbiotopen creëren (cfr. verblijfplaats ter plekke).
Daar groeit ook de hoogste vegetatie in de vorm van stekelige struiken als roos (sp) en sleedoorn.

Opmerking: in de buurt van de skiliften: afval!

Vogels:

Aantal tapuiten onvoorstelbaar hoog, verder heel wat veldleeuwerik, witte kwik, gele kwik, (alpen)gierzwaluw.
Onder de dakoversteek van het resto op de top (2100 m) broedde een tapuit, aan de gevel van het kabelliftgebouw broedde ettelijke koppels huiszwaluw.
Op verschillende plaatsen vlogen enkele op kneu gelijkende zangvogels (barmsijs?)
Aan alpenpleintje aan skilift bovenaan CI veel (piepkleine) cicades.

Verblijfgebiedje – Microbiotoop : Weg van CI naar Assergi op ± 5 tal km.:

- gaten van woelratten?
- heel veel bremraap tussen klaver/kruisdistel
- taphrina pruni op sleedoorn
- veel roofvliegen
- grote schildpad en grote vissen in lago
- zandbijtjes op erflandweg : mierenlokputje?

dagvlinders

oranje luzernevlinder	3	Colias croceus

groentje	3	Callophrys rubi

grote vuurvlinder	2 (m+v)	Lycaena dispar

dwergblauwtje	veel	Cupico minimus
klaverblauwtje	tam. wat	Polyommatus semiargus
icarusblauwtje	enkele	Polyommatus icarus
heideblauwtje ?	??	Plebeius argus

hooibeestje	veel	Coenonympha pamphilus

geelbandspikkeldikkopje	2	Pyrgus sidae


nachtvlinders

heideringelrups	# rupsen	Malacosoma castrense
klaverspanner		Chiasmia clathrata

Fiume Fino – Castiglione Messer Raimondo

19/6 13-15u

27°

zon -> regen

hoogte: 150 m

dagvlinders

icarusblauwtje	Polyommatus icarus
bruin blauwtje	Aricia agestis
kroonkruidblauwtje of	Plebeius argyrognomom
vals heideblauwtje	Plebeius idas idas

zuidelijke aurelia	Polygonia egea

libellen

blauwe breedscheenjuffer	Platycnemis pennipes
kanaaljuffer	Erythromma lindenii

kleine tanglibel	Onychogomphus forcipatus

zadellibel	Anax ephippiger
zuidelijke oeverlibel	Orthetrum brunneum
vuurlibel	Crocothemis erythraea

insecten varia

behangersbij?
-> buikschuier vullen
-> blaadjes vl.bl. openen
graafwesp	sceliphron spirifex (sp)
sierlijke (?) veldwesp

wolzwever	villa hottentotta
heel kleine wolzwever (sp)

bladsprietkever	oxythyrea funesta

varia
groene kikker (sp)
eikel- of relmuis

Voltigno – Villa Celiera

20/6: 12.30-15.30

15°

W-wind: stevig

miezerig tot zwaar bewolkt

hoogte: 1373 m

- weg naar Voltigno: mooie vergezichten over streek tussen Voltigno en Maiella en streek naar kust toe.

Grote reliëfrijke grasvlakte begraasd door koeien en paarden met redelijk vruchtbare bodem.
Aan alle zijden opgaand in klakrotsen die doorlopen in loofbos (haagbeuk, verschillende eikensoorten vergezeld van jeneverbes, roos (sp), enz).
De kortgegraasde graslanden hebben wel een redelijk verscheidenheid aan planten maar de rotsige overgangen naar het bos zijn toch veel soortenrijker.
Hier en daar liggen ondiepe veedrinkpoelen die deel uit maken van enkele moerassige stroken die duidelijk zuurder zijn dan de kalkrijke omgeving.
Op andere plaatsen liggen er diepe groeven in het landschap ook voorzien van grazige vegetatie ( putten tot 7 m diep -> pingo’s ?)

- paddenstoelen rapen door Italiaan. (zeker drie soorten in zijn plastiek zakken)

soorten:

- verschillende metaalvlinders
- vos
- everzwijn (vele sporen)
- mol
- sierlijke veldwesp?
- blauwtje (sp)
- verschillende hommels

Inventarisatie flora en fauna Rocca di Sotto